Süper Güç Olarak Şans

Ant-man adlı film serisinin ikincisinde bir kadın süper kahraman var. Ant-man’ın süper kahramanlardan kurulu ekibine katılmak için mülakata giriyor. Süper gücünü sorduklarında “Şanslıyım.” diyor. İşte feraset budur.

Şans veya nasip, nasıl adlandırıldığının bir önemi yok: Bizim belirleme gücümüz olmadığı halde lehimize olan her gelişme hayrete layık.

Alım satımda çömezseniz kazandığınız her işlemi kendi maharetiniz sayarsınız, kibriniz kabarır. Halbuki piyasa sizi umursamaz, hareket eder ve dalganın üstünde kalırsanız kazanır, altına denk gelirseniz boğulursunuz. Bu işte ilerledikçe, kazandığınızın da kaybettiğinizin de nasibiniz olduğunu bilirsiniz. Mesele, üzerinize gelenin nasıl bir dalga olduğunu belki birkaç saniye önce görecek kadar gözünüzün keskinleşmesinden ibarettir, dalga ise sizi yine umursamaz, tahminlerinizi darmadağın etmeye hala muktedirdir. Bunu isterse hayrınıza, isterse şerrinize yapar, siz ise “şanslıysanız” felaketinizden kaçarsınız veya dalganın üstünde bir miktar uzun kalırsınız.

Hayatta elde ettiklerimizin veya elden kaçırdıklarımızın çoğunun sebebi de budur. Kendi hayat kurgumuzun içinde ilerlediğimizi sanıyoruz ama hangi hastalığa yakalanacağımız nasıl yaşadığımızdan ziyade genetiğimizle belirlenir, hakka riayet edip etmememizi serotonin hormonu seviyemizden ciddi biçimde etkilenir, bir öğün atladığımızda sinirden olmadık seçimler yaparız… Kontrol gücümüz büyük oranda varmış illüzyonu yaratılıyor ki “iyi yaşam” satabilsinler. İyi yaşam satın alınamıyor.

İyi ve kötü arasında gidip gelmeye yazgılıyız. Arada sırada bir ışık çakıyor, bize doğru yaklaşıyor. Onun bizim için büyük bir değer olduğunu ya yanımızdan geçip gittikten sonra anlıyoruz, ya da onu oflaya puflaya hayatımıza aldıktan çok sonra fark ediyoruz.

Sağda solda pek çok konuda tavsiyeler duyuyorum. Halbuki bu muhteşem şeyleri bir sene sonra isteyeceğimiz kesin mi? Belki elimizdeki durumu bile altı ay sonra bunaltıcı bulacağız. Bu bile bir nasip meselesi. Üzerimizden akıp giden şeyleri önce def etmeye çalışıp sonra istemeyeceğimizin garantisi nerede? Bir tavsiyenin herkeste işe yarayacağı veya muhteşemliği üzerine konuşmalar internette gırla. Kanaat önderi olmak da bedava, hiç tanımadığı bir insana sırf elindeki ekranda beliriyor diye çok güvenmeye hazır milyonlar da…

Halbuki hayattaki pek çok değişkenin denk gelebilmesi hem kontrolümüz dışındadır hem de çok küçük bir ihtimaldir. Eğer denk geliyorsa da bu bizim maharetimiz değil, şansımızdır. Denk gelmiyorsa da bahtsızlığımızdan ziyade, yine şansımızdır. Bıçağın neresinden tuttuğunuza bağlı.

Hayat bu kadar şans doluyken, azıcık da olsa güven arıyoruz. Tutarsız insanlar güven vermekten uzak oluyor; uyandırdığı sevgiyi ve saygıyı hızla tüketiyor. İnsanlarımızı ve insanlığımızı yitirmemek için kişilik bütünlüğümüzü mümkün olduğunca koruyabilmeliyiz, esnekliğimizi yitirmeden. Çünkü sert olan kırılır, yalnızlaşır, kurur gider; esnek olan hayat doludur, fırtınaları atlatır, meyvesi ve gölgesi eksilmez. Bir maharet aranıyorsa, maharet buradadır. Şansı ancak esnek olan kucaklayabiliyor, katı olan yitiriyor.

Edilgenlikten çıkmak ve rastlantıya teslim olmamak da tam olarak belirsizlikle kavgayı bıraktığımızda mümkün oluyor. Hayatın bu karmaşık doğasıyla mücadele etmeyip onun içinde yaşadığımızda, evimizi bu toprağa kurduğumuzda kaygılarımız da yatışıyor. Bu elbette her zaman mümkün değil, kavgası bitirilmiş belirsizlikler diliyorum o yüzden.

Son olarak, izlememiş olanlar için Domino’dan bahsetmek istiyorum: Ant-man and the Wasp filminde şanslı süper kahraman. İzlemesi müthiş keyifli bir kadın karakter. Diğer tüm süper kahramanların dünyayı kurtarmak için canı çıkarken o sadece hedefine aheste aheste yürüyor. Şanslı olduğu için düşmanları bir şekilde yolundan eleniyor, işi rast gidiyor, olmayacak işler Domino’nun lehine neticeleniyor. Diğerlerinin debelenip durduğu dünyada o sadece var oluyor. Kahkaha attırıyor bu paradoks bana. Süper güç varsa böyle bir şey olmalı.